* ( « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه وَيَتْلُوه شاهِدٌ مِنْه وَمِنْ قَبْلِه كِتابُ مُوسى إِماماً . . . » ) * هود : 17 . شاهد در اين آيه بعلى بن ابى طالب عليه السّلام تطبيق مىشود و دربارهء آن رواياتى از شيعه و اهل سنت نقل شده ، مشروح آيه در « تلى » گذشت به آنجا رجوع شود . * ( « وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ . وَشاهِدٍ وَمَشْهُودٍ . قُتِلَ أَصْحابُ الأُخْدُودِ » ) * بروج : 2 - 4 . شاهد و مشهود در آيه هر دو نكرده‌اند و دربارهء آن دو سخن بسيار گفته شده ولى بايد اين قسمها با آيات بعدى ارتباط داشته باشند و لازم است شاهد و مشهود را در آيات اين سوره جستجو كرد . يهوديان كه بنا بنقل تفاسير نصاراى نجران را در اثر طرفدارى از دين جديد به آتش ميسوزاندند خود شاهد سوختن آنها بودند خداوند نيز شاهد آن كار بود . در آيات بعدى آمده * ( « وَهُمْ عَلى ما يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ » ) * ايضا آمده * ( « وَالله عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ » ) * مشهود قهرا شكنجه ديدگان و شكنجه را شامل است بهر حال مضمون آيات آنست : قسم بروز قيامت و قسم بشاهد و مشهود كه در اين كار هستند و در روز موعود گواه خواهند بود و در نتيجه شكنجه دادن و شكنجه ديدن ثابت خواهد گرديد و خلاصه آنكه اين عمل مضبوط و محفوظ است و در رديف شاهد و مشهود است . در قرآن مجيد به حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله شاهد اطلاق شده * ( « إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً » ) * احزاب : 45 . فتح : 8 . و روز قيامت مشهود خوانده شده * ( « ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ وَذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ » ) * هود : 103 . منظور از مشهود در آيهء مورد بحث روز قيامت نيست كه پيش از آن و اليوم الموعود آمده است و احتياج بتكرار نيست و چون آيات راجع بواقعه‌اى پيش از اسلام است لذا شاهد به حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله تطبيق نميشود . در تفسير برهان هفت حديث دربارهء اين آيه نقل شده كه شاهد و